x close

สมรสเท่าเทียม สิทธิทางความรักของคนทุกเพศ สู่การแก้ไขกฎหมายสมรสไทย

          สมรสเท่าเทียม คืออะไร มาทำความรู้จักกระแส #สมรสเท่าเทียม กับเรื่องที่หลายคนอยากรู้ กฎหมายไทยรองรับแค่ไหน มีความแตกต่างกับ พ.ร.บ.คู่ชีวิต ยังไง รวมถึง สมรสเท่าเทียม ประโยชน์ เป็นอย่างไรบ้าง
จดทะเบียนสมรส

          ประเด็นที่นาทีนี้ไม่พูดถึงไม่ได้ คงจะไม่พ้นเรื่องของการสมรสเท่าเทียม ที่หลายคนให้ความสนใจ ส่งผลให้ #สมรสเท่าเทียม ทะยานขึ้นเทรนด์ทวิตเตอร์ในไทยมาเป็นระยะ ซึ่งก่อนหน้านี้การเรียกร้องข้อกฎหมายสมรสเท่าเทียมมีมาอย่างต่อเนื่องในหลายประเทศทั่วโลก และสำหรับเมืองไทย ยังคงมีภาคประชาชนที่รอคอยให้กฎหมายฉบับนี้เกิดขึ้นได้จริง โดยเรียกร้องให้แก้ไขประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ (ปพพ.) มาตรา 1448 เพื่อให้การจดทะเบียนสมรสของบุคคลหลากหลายทางเพศมีสิทธิและหน้าที่เท่าเทียมกันกับการสมรสระหว่างชาย-หญิง ทั้งนี้ ใครที่อยากรู้ว่า สมรสเท่าเทียม คืออะไร มีที่มาที่ไปอย่างไร กระปุกดอทคอมจะพาไปทำความเข้าใจกันค่ะ

สมรสเท่าเทียมคืออะไร

          เนื่องจากปัจจุบันคู่รักที่มีความหลากหลายทางเพศยังไม่สามารถแต่งงานกันได้ตามกฎหมายของไทย ที่ใช้มายาวนานตั้งแต่ พ.ศ. 2519 จนกระทั่งเดือนมิถุนายน 2563 ได้มีการผลักดันให้เกิด #สมรสเท่าเทียม ขึ้นอย่างจริงจัง โดย นายธัญวัจน์ กมลวงศ์วัฒน์ ส.ส.จากพรรคก้าวไกล และคณะฯ ได้เสนอต่อประธานสภาผู้แทนราษฎร ให้มีการร่างแก้ไข ปพพ. มาตรา 1448 และมาตราที่เกี่ยวข้องใน ปพพ. ที่มีเงื่อนไขเดิม อนุญาตการหมั้นและการสมรส “เฉพาะชายและหญิง” เปลี่ยนเป็นให้ “บุคคลทั้งสอง” ได้การรับรองสิทธิต่าง ๆ เช่น สิทธิในการหมั้น สิทธิในการจดทะเบียนสมรส สิทธิในการจัดการทรัพย์สินของคู่สมรส สิทธิในการเป็นทายาทโดยธรรม การรับบุตรบุญธรรม และการรับมรดกจากคู่สมรส ซึ่งการแก้ไขนี้จะทำให้สิทธิของบุคคลทุกคน คู่รักหลากเพศ หรือ LGBTQ เกิดความเท่าเทียม และได้รับการรับรองและคุ้มครองทางกฎหมาย สอดคล้องกับหลักความเสมอภาคและหลักศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์


          ทั้งนี้ ตามรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2560 มาตรา 77 ระบุว่า รัฐจะต้องรับฟังความคิดเห็นต่อร่างกฎหมายที่เสนอโดยสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร และนำมาประกอบการพิจารณาในกระบวนการตรากฎหมายทุกขั้นตอน จึงเป็นที่มาของการรับฟังความคิดเห็นดังกล่าว

พ.ร.บ.คู่ชีวิต VS สมรสเท่าเทียม ต่างกันอย่างไร

          เมื่อสังคมเริ่มตระหนักถึงความหลากหลายและเท่าเทียมทางเพศมากขึ้น จึงมีการเริ่มผลักดันกฎหมายรับรองสิทธิในการก่อตั้งครอบครัวของผู้มีความหลากหลายทางเพศ โดยมีอยู่ 2 แนวทางหลักด้วยกัน

1. เสนอให้ยกร่างพระราชบัญญัติคู่ชีวิต (พ.ร.บ.คู่ชีวิต) ออกมาเป็นกฎหมายแยกต่างหาก เพื่อรับรองสิทธิตามกฎหมายของคู่รักเพศเดียวกันเป็นการเฉพาะ

          ร่างพระราชบัญญัติคู่ชีวิต หรือ พ.ร.บ.คู่ชีวิต ร่างโดยกรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ กระทรวงยุติธรรม ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2556 เพื่อให้เกิดศัพท์ของของ LGBTQ ในทางกฏหมาย โดยมีการแก้ไขปรับปรุงมาแล้วหลายร่าง จนถึงมาร่างที่ 6 ซึ่งผ่านความเห็นชอบจาก ครม. แล้ว และปรับเนื้อหาเกี่ยวกับสิทธิของคู่ชีวิตในระดับที่ใกล้เคียง กับ คู่สมรส เช่น คู่ชีวิตสามารถเข้าถึงทรัพย์สินร่วมกัน และร่วมกันทำธุรกรรมได้ เช่น กู้ซื้อบ้านร่วมกัน อุปการะบุตรบุญธรรม การฟ้องหย่าได้เหมือนคู่สมรส และ ฟ้องร้องค่าอุปการะเลี้ยงดู รวมทั้งการรับมรดกตามกฎหมาย ในกรณีที่คู่รักเสียชีวิต

          อย่างไรก็ตาม มีสิทธิบางอย่างที่คู่ชีวิตยังไม่ได้รับ เช่น สิทธิการรับสวัสดิการ ถ้าอีกฝ่ายเป็นข้าราชการ และการขอสัญชาติไทยให้กับคู่ชีวิต

2. เสนอให้แก้ไข ปพพ. บรรพ 5 ว่าด้วยการสมรสที่แต่เดิมระบุเพียง ชาย-หญิง ให้ทุกเพศสามารถสมรสได้ตามกฎหมาย เพื่อรับรองสิทธิในการก่อตั้งครอบครัวอย่างเท่าเทียม

          แม้ตอนนี้ พ.ร.บ.คู่ชีวิต จะผ่านมติ ครม. แล้วก็จริง แต่แทนที่จะออกกฎหมายเพื่อใช้สำหรับบุคคลที่มีความหลากหลายทางเพศโดยเฉพาะ การกฎหมายคู่สมรส หรือ มาตรา 1448 น่าจะเป็นทางออกที่ตรงจุดกว่า ไม่ว่าจะเป็นเพศไหนก็จะได้สิทธิ์ในฐานะคู่สมรสเหมือนกันหมดแบบ 100% ทำไมคนที่รักเพศเดียวกันจึงต้องเลี่ยงไปใช้ พ.ร.บ.คู่ชีวิต ที่ได้สิทธิน้อยกว่าคู่รักชาย-หญิง ทั้ง ๆ ที่เป็นคนไทยเหมือนกัน


          ดังนั้นในเวลานี้ จึงเป็นการต่อสู้กันของสองกลุ่มความคิด ซึ่งก็มีคนสนับสนุนทั้งสองฝ่าย ฝ่ายแรกคือรับร่าง พ.ร.บ.คู่ชีวิต และฝ่ายที่สองคือ ไม่รับร่าง พ.ร.บ.คู่ชีวิต แต่ไปแก้ไขมาตรา 1448 แทน ซึ่งการแก้กฎหมายที่มีอยู่ก็ไม่ใช่เรื่องง่าย ต้องผ่านหลายขั้นตอน อาจกินเวลาหลายปีและไม่รู้ว่าสุดท้ายจะได้รับการอรุมัติหรือไม่


          สำหรับแนวทางการกำหนดกฎหมายแยกคือร่าง พ.ร.บ.คู่ชีวิต กับการแก้ไขกฎหมายเดิม ปพพ. ว่าด้วยการสมรส มีข้อเปรียบเทียบที่แตกต่างกันดังต่อไปนี้

ภาพจาก : เฟซบุ๊ก iLawClub

กฎหมายสมรสเท่าเทียมในไทย มีสาระสำคัญอะไรบ้าง

          เดิมทีประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ของไทย มาตรา 1448 ระบุว่า การสมรสจะทำได้ระหว่างชายและหญิงที่อายุ 17 ปีบริบูรณ์ แต่ในกรณีที่มีเหตุอันสมควร ศาลอาจอนุญาตให้สมรสก่อนนั้นได้ ทำให้คู่รักหลากเพศ หรือ LGBTQ เช่น หญิงรักหญิง ชายรักชาย บุคคลรักได้ทั้งสองเพศ บุคคลข้ามเพศ บุคคลเพศกำกวม ฯลฯ ถูกจำกัดสิทธิ ไม่สามารถจดทะเบียนสมรสเป็นคู่สมรสที่ชอบด้วยกฎหมาย ทำให้ขาดสิทธิ หน้าที่ และศักดิ์ศรีที่พึงมีต่อกัน และพึงได้รับจากการใช้ชีวิตคู่ร่วมกัน ซึ่งทาง iLaw ได้เปรียบเทียบสาระสำคัญของกฎหมายปัจจุบัน กับ ร่างแก้ไข ปพพ. เพื่อการสมรสเท่าเทียม ไว้ดังนี้

ภาพจาก : เฟซบุ๊ก iLawClub

สมรสเท่าเทียม ประโยชน์ที่จะได้รับมีอะไรบ้าง

          หากร่างกฎหมายดังกล่าวผ่านการพิจารณาของสภาผู้แทนราษฎรและวุฒิสภา กฎหมายไทยก็จะยอมรับการจดทะเบียนสมรสของผู้ที่มีความหลากหลายทางเพศ (LGBTQ+) และคู่สมรสทุกเพศก็จะมีสิทธิได้รับประโยชน์ทั้งด้านสวัสดิการและด้านต่าง ๆ อย่างเช่น

 

  • สิทธิและหน้าที่ในการหมั้นและรับหมั้น
  • หน้าที่อุปการะเลี้ยงดูกันและกัน
  • หน้าที่ในการเป็นผู้อนุบาล/ผู้พิทักษ์ ถ้าอีกฝ่ายเป็นคนไร้หรือเสมือนไร้ความสามารถ
  • สิทธิเรียกร้องค่าอุปการะ
  • สิทธิดำเนินคดีอาญาแทนคู่อีกฝ่าย
  • สิทธิจัดการทรัพย์สินร่วมกัน
  • สิทธิการให้และรับมรดก
  • สิทธิในการเลิกเป็นคู่ (หย่า) โดยเหตุแห่งความยินยอมของอีกฝ่าย
  • สิทธืรับบุตรบุญธรรมร่วมกัน
  • สิทธิในการเซ็นยินยอมรักษาพยาบาล
  • สิทธิในการจัดการศพอีกฝ่ายที่เสียชีวิต
  • สิทธิรับสวัสดิการร่วมจากรัฐในฐานะคู่สมรส
  • สิทธิในการใช้นามสกุลร่วมกับอีกฝ่าย
  • สิทธิในการเปลี่ยนสัญชาติอีกฝ่ายเป็นสัญชาติไทย
  • สิทธิในการขอวีซ่าเดินทางในฐานะคู่สมรส
จดทะเบียนสมรส

          การสมรสเท่าเทียม เป็นวิธีหนึ่งที่จะปรับเปลี่ยนกฎหมายเก่า ๆ ให้ทันโลกทันสมัย และอาจส่งผลให้เปลี่ยนแปลงค่านิยมเก่าที่ทำให้สังคมเกิดความเหลื่อมล้ำทางเพศได้ ซึ่งทุกการเคลื่อนไหวจะนำไปสู่ความเข้าใจของคนในสังคม และทำให้เรื่องความเท่าเทียมชัดเจนยิ่งขึ้นในประเทศไทย เช่นเดียวกับอีก 30 ประเทศทั่วโลก ที่ยอมรับการสมรสเท่าเทียมแล้ว


ขอบคุณข้อมูลจาก : constitutionalcourt.or.th, parliament.go.th, ilaw.or.th, เฟซบุ๊ก สมรสเท่าเทียม Marriage Equality

เรื่องที่คุณอาจสนใจ
อ่านความคิดเห็นของเพื่อนๆ ..คิดอย่างไรกับเรื่องนี้ เขียนเลย
สมรสเท่าเทียม สิทธิทางความรักของคนทุกเพศ สู่การแก้ไขกฎหมายสมรสไทย อัปเดตล่าสุด 30 พฤศจิกายน 2564 เวลา 17:58:53 14,068 อ่าน
TOP